Ибрайдың (жасырын есім) жасөспірім кезінен бері ринит (мұрын қабынуы) және полиптері болатын. Дәл осы себепті， 2023 жылы мұрыны қайта бітеліп， су аға бастағанда， ол бұған қатты мән бермей， ескі аурудың қозуы деп ойлады. Алайда， диагноз парағына қабыну да， полип те емес， «қатерлі ісік (рак)» деп жазылды.

　　Ибрай 53 жаста， Қазақстаннан келген. Үш жыл бұрын ол оң жақ мұрын пердесінің қисаюын түзету отасын жасатқан болатын， сол кезде дәрігер мұрын қуысындағы ісікті де бірге алып тастаған еді. Күдікті жағдайды байқаған дәрігер кесіп алынған тінді патологиялық тексеруге жібереді. Нәтижесі төбеден жай түскендей болды： ішек типті аденокарцинома. Кейінірек патологиялық үлгілерді қайта тексеру арқылы нақты диагноз қойылды： мұрын қойнауының аденокарциномасы (ішек типті)， оң жақ мұрын шырышты қабығының обыры， T1N0M0 І кезең.

　　Мұрын қуысы мен мұрын маңы қойнауларының қатерлі ісіктері клиникалық практикада жиі кездеседі. Олар ЛОР (құлақ， мұрын， тамақ және бас-мойын хирургиясы) саласында таралуы бойынша мұрын-жұтқыншақ және көмей обырынан кейін үшінші орында тұр. Аурудың ерте кезеңінде тек бір жақты мұрын бітелуі， шырышты бөліністер немесе кейде қан аралас су ағуы байқалады， сондықтан оны созылмалы ринит немесе синуситпен шатастыру өте оңай. Пациенттердің 70%-ына диагноз тек жергілікті асқынған кезеңде қойылады. Ісіктің патологиялық түріне， алғашқы пайда болған орнына， таралу аймағына және пациенттің жалпы жағдайына байланысты， әдетте хирургия， сәулелік терапия (лучевая терапия)， химиотерапия және иммундық терапияны қамтитын кешенді емдеу шаралары қолданылады.

　　Ол 33 рет сәулелік терапия алды， бірақ бұл оған тек жарты жылдан бір жылға дейінгі тыныштық сыйлады， өйткені кезекті тексеріс ісіктің қайталанғанын (рецидив) көрсетті. Осыдан кейін жергілікті дәрігерлер емдеу жоспарын өзгертіп， тамыр ішілік химиотерапия тағайындады. Бірақ тамыр арқылы химиотерапия алу процесі өте ауыр болды. Ибрайдың тәбеті қашып， салмағы күрт төмендеді. Жанама әсерлерге шыдай алмағандықтан， емдеуді бірнеше рет тоқтатуға тура келді， ал аурудың қайта-қайта қозуы оның болашаққа деген үмітін үзіп бара жатты.

　　Осы жылдың қаңтар айынан бастап Ибрайдың мұрнының бітелуі күшейіп， оң жақ мұрнынан аққан сұйықтық көбейе түсті. Түнде жастығы шырышқа малынбауы үшін астына сүлгі төсеп жатуға мәжбүр болды. Сонымен қатар， көзі， құлағы және басы әртүрлі дәрежеде ісініп， ауыра бастады. Ол тек тамыр ішілік химиотерапияға сеніп отыра беруге болмайтынын және басқа емдеу жолдарын іздеу керектігін түсінді.

　　«Қытайға， Гуанчжоудағы Фуда онкологиялық ауруханасына барып， сондағы аз инвазивті (микрохирургиялық) технологияларды байқап көр»， — деп кеңес берді бұрын осы ауруханада емделіп， жаны аман қалған бір танысы. Ол сондай-ақ криоабляция (мұздатып жою) саласындағы халықаралық беделі бар бас дәрігер Ню Лижиді және дәстүрлі тамыр ішілік химиотерапиядан өзгеше емдеу әдісі — интервенциялық химиотерапия технологиясын атап өтті. Бұл сөздер оның көптен бергі түнеріп тұрған өміріне сәуле шашқандай болды.

　　2026 жылдың ақпанында Ибрай Қытай жеріне қадам басып， Фуда ауруханасының 3-ші емдеу бөліміне келді. Бұл кезде оған «мұрын қуысының қатерлі ісігі， отадан кейінгі рецидив， cT4aN0M0 IVA кезеңі» деген диагноз қойылды. Ісіктің тым үлкендігіне байланысты оны хирургиялық жолмен толық кесіп алып тастау мүмкін емес еді. Жан-жақты бағалаудан кейін дәрігерлер тобы оған арнайы емдеу жоспарын әзірледі. Ол өзі қалағандай «мұрын ісігін перфузиялық химиотерапиялау + эмболизация» отасын қабылдады. Бұл әдіс бойынша дәрі-дәрмек тікелей ісіктің орталығына дәлдікпен егіледі， содан кейін эмболизациялаушы зат арқылы оны қанмен қамтамасыз ететін тамырлар «бітеліп»， ісіктің қоректенуі тоқтатылады. Осылайша， ісік «дәлме-дәл соққы» мен «аштық құрсауында» жойыла бастайды. Бұл стратегия емдік дәрінің жергілікті тиімділігін арттырып қана қоймай， айналасындағы сау тіндерді барынша қорғауға мүмкіндік берді， соның нәтижесінде жанама уытты әсерлер де айтарлықтай азайды.　　

　　Осы кезеңде Ибрай иммундық терапиядан да өтті. Бастапқыда интервенциялық емге байланысты аздаған жанама әсерлер болғанымен， медициналық топ дер кезінде құсуға қарсы， асқазан мен бауырды қорғайтын демеуші емдерді жасады. Екінші емдеу курсынан кейін ол өз тынысының едәуір жеңілдеп， мұрыннан аққан судың айтарлықтай азайғанын байқап таңғалды. Тіпті ауруханадан шыққаннан кейін түнде жастығына сүлгі төсеудің де қажеті болмай қалды.　　

　　Емдеу жоспар бойынша тұрақты түрде алға жылжыды. Ісіктің кішіреюіне байланысты ағзаға түскен ауыртпалық біртіндеп азайып， аурудың жағдайы PR (ішінара регрессия/жеңілдеу) деңгейіне жетті. 3-ші бөлімнің дәрігерлер тобы Ибрай үшін жергілікті емдеу жоспарын， яғни «мұрын ісігінің криоабляциясы» (криохирургия) отасын тағайындады. Бұл — өте төмен температура арқылы ісік жасушаларын физикалық түрде жою әдісі. Оның жарақаты аз， тез жазылады және ота жасауға болмайтын немесе отадан бас тартқан пациенттерге өте қолайлы. Зерттеулер көрсеткендей， криоабляция ісік антигендерін бөліп шығарып， ағзаның өз ісікке қарсы иммундық жауабын белсендіреді. Бұл иммундық терапиямен үйлескенде «қос жүзді қылыштай» әсер беріп， жалпы емдік нәтижені күшейтеді және аурудың қайталануы мен метастаз беруінің алдын алады.

　　Кейінгі бірнеше интервенциялық және иммундық кешенді емнен кейін Ибрайдың жағдайы барған сайын жақсарып， ісік ауруханаға алғаш түскен кездегіден әлдеқайда кішірейді. Ол егер диагноз қойылған алғашқы кезде-ақ Фудаға келгенінде， бәлкім， толық жазылып кету мүмкіндігі болар ма еді деп те толғанады.　　

　　Бірақ ол өткенге өкінбейді， тек алғыс айтады. Ол Фуда ауруханасына， өзіне көмек қолын созған әрбір дәрігер мен дос-жаранға риза. Бұл жат өлкеде ол қайтадан еркін тыныс алу бақытын сезініп， өмірге деген үмітін қайта жақты.